Luisteren ouders? 4 tips

Je hebt 12 seconden

Een tijdje terug woonde ik een lezing bij over luisteren. De spreker vertelde dat uit onderzoek bleek dat managers gemiddeld 18 seconden en artsen 12 seconden luisteren, voordat ze met hun eigen verhaal beginnen. Terwijl iemand al snel twee minuten nodig heeft om zijn verhaal te doen. Eerder die week had ik ‘toevalligerwijs’ een ander gesprek over luisteren en het belang van empathie hierbij.

Door deze gebeurtenissen vroeg ik mij af wat het vaak toch zo lastig maakt om écht naar iemand te luisteren. En ook hoe lang ouders eigenlijk luisteren naar hun kinderen, voordat ze hun eigen mening verkondigen? Zou daar ook onderzoek zijn naar gedaan?

Uit eigen ervaring weet ik dat luisteren en empathie slechts gedijen in een setting waarin ik mij vrij voel. Vrij in de zin dat ik ruimte ervaar in mijzelf om mij open te kunnen stellen voor de ander. En dat als ik emotioneel over-betrokken (bemoeizuchtig), getriggerd, afhankelijk of beoordelend ben, de nodige vrijheid ontbreekt en empathie lastig op te brengen is. Luisteren wordt dan vaak aanhoren om mijn verhaal vervolgens te kunnen vertellen en de dialoog verandert in een aaneenschakeling van monologen.

En nu omdat ik het zeg!

Zo gaat het ook vaak tussen ouder en kind. Vanuit liefde is de wil er meestal wel, maar als je je laat leiden door over-betrokkenheid, afhankelijkheid en de ‘zo is het nou eenmaal omdat ik het zeg’-houding (die cultureel sterk verankerd zit in het idee van ouderschap) wint de angst en vervliegt de kans op werkelijke aandacht.

Verbinding ontbreekt dan, waardoor je zoon of dochter zich ongehoord voelt en genoodzaakt ziet om nog stapje bij te zetten in zijn of haar (voor jouw ongewenste) gedrag, om alsnog het gewenste resultaat te krijgen: aandacht. Hun wereld is namelijk grotendeels nog gefundeerd op jouw aanwezigheid, steun en liefde.

Als je in deze situaties niet tijdig in de gaten hebt wat er gebeurt escaleert het eerder.

Vast herkenbaar. En terwijl je wéét dat luisteren helpt, is het vaak zo lastig om te doen.

Rook uit je oren en hulp bij luisteren: 4 tips

Je merkt vast regelmatig dat het gedrag van je kind iets raakt in jezelf. Dat zij je spiegelt in je eigen emoties, angsten en gevoelens van onvermogen. En hoe lastig kan het zijn om de verwachting los te laten dat zij is en doet zoals jij vindt dat het hoort of moet?

Onbedoeld en ongewenst komt de luistertijd van ouders daardoor denk ik makkelijk in de buurt van die van artsen en managers. Ai!

Hieronder geef ik 4 tips (uit een hele waslijst) die je kunnen helpen om jouw luistertijd naar je kind te vergroten:

  1. Ken uzelve. Socrates schijnt het de belangrijkste aansporing uit zijn leven te hebben gevonden. En inderdaad: weten waardoor er bij jouw rook uit je oren komt en het laminaat mee-krult met je tenen is dus van groot belang voor “goed” luisteren. In plaats van ontploffen of afwezig worden kun je rustig doorademen en ‘interne’ zorg verlenen. Of je kunt tijdig op rustige toon laten weten dat je ziet dat ze iets wilt (vul maar in), maar dat je er nu even geen ruimte voor hebt en over 5/10/20/30 minuten beschikbaar voor haar bent (afhankelijk van de mate van rookontwikkeling en schade aan de vloer ;-) ). 
     
  2. Plan luistertijd in. Bepaal voor jezelf dat je één of meer keer per dag 10 – 20 minuten werkelijke aandacht hebt voor je kind. En dan gewoon kijkt wat ze doet, luistert wat ze zegt en voelt wat ze voelt. Zónder in te vullen of beoordelen. Magda Gerber noemde dit “wants nothing-time”: jij volgt zonder te bepalen. Daardoor ervaart ze jouw exclusieve aandacht. En zal jullie verbinding groeien, haar zelfvertrouwen toenemen en het onderlinge plezier vertienvoudigen.
     
  3. Luister naar jezelf. Wat hebt jíj nodig? Net als dat je pas kunt houden van een ander wanneer je van jezelf houdt, werkt het met luisteren en empathie. Neem dagelijks de tijd om te ontdekken wat er nu bij jou speelt. Wat zijn je behoeftes en hoe vul je die in? Ouderschap vraagt veel van je dus zelfzorg is onmisbaar. Vraag als dat nodig is aan iemand anders om naar jou te luisteren.
     
  4. Vraag om te luisteren (en niet om te praten of gehoorzaamheid te verwachten). Helderheid in je communicatie geeft rust voor jou en je kind (en je partner, ouders, vrienden, collega’s, … maar dat terzijde). Het maakt dat ze zich meer en beter beluisterd voelen. Ik merk dat de vorm van communicatie niet altijd aansluit bij de bedoeling en daarom hieronder wat verheldering:
    * Vragen betekent geïnteresseerd zijn in het antwoord, ongeacht welk antwoord het is.
    * Iets willen vertellen is logischerwijs anders dan vragen. Dus als je wat wilt zeggen: zeg het dan en stel geen vragen om van de ander te verwachten dat hij je begrijpt. Dit geeft verwarring. (Je kunt natuurlijk wel vragen of de ander even naar je kan luisteren)
    * Als je boodschap jouw grens is, zoals: “Nee!” of: “Dit moet nu écht”. Stel dan ook geen vraag in de trant van “zou je alsjeblieft …?” “of wil je misschien…(van mijn hoofd af gaan, bijvoorbeeld)?”. Ook dat brengt verwarring en maakt dat ze in het vervolg minder snel naar je zullen luisteren.

*

Jouw mening of vragen? Laat je reactie achter. Je krijgt altijd antwoord.