Wat te doen bij problemen met je kind op school? 5 tips

Vaak hoor en lees ik over problemen die kinderen ervaren op school. Ze raken overprikkeld in een drukke klas, worden gepest, nemen emoties of stress van andere kinderen over of vinden lastig aansluiting bij de lesstof of het leertempo. Wat ook veel gebeurt is dat het op school best goed gaat en het kind zich aanpast aan de klas, maar dan ’s avonds thuis overstuur raakt en duidelijk moet ontladen.

Ouders vinden het vaak lastig om hierover in contact te komen met de school. De leraar heeft bijvoorbeeld een andere kijk op de situatie of het gewoon veel te druk om echt aandacht te kunnen schenken. Waardoor ouders zich onmachtig en gefrustreerd voelen omdat ze zich niet gehoord voelen en geen oplossing voor de klachten van hun kind kunnen vinden. Terwijl deze wel thuis veel huilt of woedeaanvallen heeft en met buikpijn wakker wordt en liever niet naar school gaat.

Dit kan als ouder erg lastig aanvoelen en ten koste gaan van de verbinding met je kind en het plezier in huis.

Ik denk dat veel ouders worstelen met dit soort situaties en, omdat je kind elke dag toch weer naar school moet, snel terugvallen op een houding als “ik kan er ook niets aan doen, het is nou eenmaal zo en je moet naar school”. Terwijl je van binnen wellicht iets anders wenst.

Toch hoef je je hier niet bij neer te leggen. En kun je wel degelijk wat doen om de situatie te veranderen.

3 componenten: school, kind, jij.

Er zijn drie componenten die een rol spelen in deze situaties: de school, je kind en jijzelf als ouder. En in meer of mindere mate heb je hier invloed op.

De school.. 
moet voldoen aan de kerndoelen van het ministerie van Onderwijs en biedt op basis daarvan bepaalde lesmethoden en lesstof aan. Dit curriculum is (helaas) verplicht en in combinatie met de leerplicht zorgt dit voor volle klassen en een druk op het team van docenten. Waardoor bovendien de ruimte en aandacht voor het invullen van individuele behoeften erg beperkt is. Echter hoeft dit geen eindstation te zijn voor jou als ouder. Je heb meer opties dan je wellicht denkt.

Sta altijd achter je kind en neem hem of haar serieus. Het zichtbare gedrag, wat ook jíj mogelijk ongewenst vindt, verbergt een unieke behoefte die hoort bij de eigenheid van je kind. Als je je verdiept in de situatie en werkelijk aanleiding en behoefte van je kind, kun je hiermee in gesprek gaan met de leraar of begeleider. Je kunt dan afspraken maken over hoe de onderliggende behoeftes van je kind kunnen worden ingevuld. Daarmee voorkom je discussie over en sturing op gedrag en creëer je nieuwe mogelijkheden op basis van werkelijke behoefte. Wat rust en plezier kan brengen.

Natuurlijk kan het zo zijn dat je er alsnog niet uitkomt. En kan het nodig zijn om te durven kiezen voor een andere school waar wel aansluiting is. Of vraag hulp in het helder krijgen van de situatie en behoeftes en het gesprek met de school. Voorkom in ieder geval om vanuit je eigen onmacht of gebrek aan kennis, je kind te dwingen om iets te doen, waarvan je ziet of weet dat het hem of haar ongelukkig of zelfs ziek maakt. 

De kans is groot dat dit op de lange termijn ook problemen oplevert met bijvoorbeeld intrinsieke motivatie en plezier in leren en in het zelfvertrouwen en vertrouwen van je kind naar jou als ouder. Je verliest daar dus uiteindelijk alleen maar mee.

Vergroten van je eigen kennis en om hulp durven vragen waar nodig zijn belangrijke aspecten hierin.

Je kind...
is zogezegd leerplichtig en daarmee bij voorbaat al wat beperkt in zijn of haar vrijheid (helaas). Echter, hoeft hij geen slachtoffer van de situatie te worden en zijn er altijd mogelijkheden om de situatie om te buigen naar kracht en eigenheid.

Het belangrijkste hierin is dat hij – met jouw of eventueel iemand anders’ hulp – gaat ontdekken wat zijn eigenlijke behoefte is achter de emoties, gevoelens en het gedrag wat bij het probleem naar voren komt. Dit gaat niet om gedragsverandering, wat een mooi bijeffect kan zijn, maar vooral om weer verbinding maken met de aspecten in zichzelf waar hij weer creatief en gelukkig van wordt. Creativiteit is een uiting van je eigenheid en geeft balans, kracht en plezier. Bovendien is het de beste mind-set om iets (nieuws) te leren, omdat het een ongedwongen vrije flow creëert en het plezier hieruit de motivatie is om het nieuwe wat je leert, meester te worden.

De onderliggende behoefte van gedrag kan van alles zijn en zich uitdrukken op veel verschillende manieren. Ik geeft een paar voorbeelden:

- ondersteuning van volwassenen tegen pesten = behoefte aan veiligheid, ondersteuning of (zelf)acceptatie;

- een rustige plek in de klas = behoefte aan balans, rust of concentratie;

- een eigen tempo van leren = behoefte aan autonomie, vrijheid, zelfexpressie of uitdaging;

- eigen onderwerpen bestuderen i.p.v. waar de rest van de klas is = behoefte aan keuze, uitdaging, spelen of leren;

Als je kind weet wat het eigenlijk ten diepste wilt, kan hij nieuwe keuzes maken of vaardigheden leren. Zonder de onderliggende wens, die de motivatie geeft om iets écht te gaan doen, heeft het meestal geen zin of langdurig effect, om een verandering te maken of vaardigheid te leren.

Een uitkomst kan bijvoorbeeld zijn dat je kind rust en acceptie vindt in hoe het op school gaat – juist omdàt hij in zichzelf ontdekt heeft wat hij werkelijk wil. Bijvoorbeeld dat hij wil leren zingen, omdat hij het zo ontspannen en plezierig vindt als hij zich al zingend kan uiten. Dit kan hij leren buiten schooltijd en daarmee is de ruzie op school wellicht al van de baan.

Met ander woorden: hij heeft de negatieve manier van uiten niet meer nodig omdat hij nu heeft ontdekt hoe hij zich ook kan uiten en wat hij eigen wilde bereiken.

Jijzelf als ouder... 
bent het allerbelangrijkste facet in de situatie. Terwijl dit vaak juist wordt onderschat of vergeten. Er is geen sprake van falen, wat vaak gevreesd wordt en waardoor geen actie wordt ondernomen. Jij als ouder bent de allerbelangrijkste persoon in dit soort situaties. Je hebt verschillende rollen zelfs:

  1. de vertegenwoordiger en verdediger van de belangen van je kind (!)
  2. hét belangrijkste voorbeeld voor je kind
  3. en – vaak vergeten – ben je persoonlijk ook een component in de hele situatie.

De eerste rol is voor de meesten best logisch te begrijpen en in te vullen. Je kunt veel zeggen, doen en leren in de manier waarop je dit invult. Soms ben je een leeuw die je kind verdedigt en dappere keuzes maakt. Soms een spreekbuis voor de behoeftes van je kind. En soms ben je de mediator die helpt onderhandelen in nieuwe oplossingen voor een probleem.

De tweede rol is vaak wat lastiger om te onderkennen, maar van groot belang, omdat je kind primair leert van hoe jij bent en je gedraagt. Dit hangt daarmee naadloos samen met de derde rol. Deze laatste is voor veel ouders wat onbekender.

Vaak zijn we ons niet bewust van de invloed die onze eigen overtuigingen en persoonlijke processen hebben op situaties met ons kind. We denken dat het iets is tussen ons kind en de school. En dat we het alleen maar moeten oplossen. Maar tegelijkertijd gebeurt er meer. Als we als ouder kunnen en durven voelen wat het met ons doet, kun je ontdekken dat alle situaties met je kind ook iets laten zien van je eigen innerlijke, persoonlijke groeiproces als mens. Niet zelden zeggen ouders na een heftige tijd van problemen en veranderingen met hun kind (op school) dat ze er zelf door gegroeid zijn. En zelfs dat ze zijn gaan inzien wat de situatie henzelf liet zien over iets wat bij hun van binnen speelde en om een nieuw inzicht vroeg.

Als ouder van een kind ben je niet alleen de ouder-die-moet-zorgen-dat-dit-of-dat-goed-gaat, maar is elke situatie met je kind ook een weerspiegeling van wat er in jezelf leeft. Gevoel van onmacht over een situatie op school vertelt je natuurlijk dat je om je kind geeft en daar goed voor wilt zorgen. Echter, tegelijkertijd vertelt het je mogelijk ook dat je zelf bang bent om je uit te spreken, te falen of in je kracht te gaan staan voor wat jíj echt belangrijk vindt en wilt in jouw leven. De situatie weerspiegelt dus ook iets in jou!

Jouw eigen gevoelens, je emoties erbij en vooral je overtuigingen erover zijn van net zulk groot belang, zo niet groter, om te onderzoeken en veranderen indien nodig, dan de zichtbare situatie van het probleem op school.

Als jij in je kracht staat kan je kind dat ook makkelijker doen. Waardoor er – en dit kan raar klinken – minder kans is dat er problemen ontstaan. Beter gezegd: problemen worden meteen in gelijkwaardigheid en kracht opgelost en leiden tot groei op een positieve manier. In plaats van dat conflicten blijven ontstaan en leiden tot depressie, agressie, hyperactiviteit, verlies van verbinding of ziekte.

Onbewust ben jij dus vaak dé sleutel tot een oplossing. En ligt deze sleutel in jouw keuze hoe je omgaat met de situatie: durf je uit je comfortzone te komen en te zien en voelen wat het met jou doet? En te veranderen door andere – positieve – keuzes te maken die leiden tot gelijkwaardigheid, vreugde en kracht? Ook al betekent dit dat mensen in je omgeving dit mogelijk niet zullen begrijpen?

Dit kan even heftig voelen, maar vergeet niet dat het gaat om jouw leven en hoe jíj er vanuit je hart wilt zijn voor jouw kind. Dat maakt het vaak makkelijker om uit een comfortabel cirkeltje te komen en te kiezen voor wat echt belangrijk voor je is. Als het in een situatie op dit soort keuzes aankomt, weet je namelijk van binnen toch al dat een compromis op dat moment niemand écht gelukkig maakt.

5 tips die je kunnen helpen:

  1. Op ieder moment kun je – elke keer weer opnieuw – kiezen om het anders te doen. Maak hier gebruik van.

  2. Creëer bij problemen even afstand tot de situatie. Dit kan bijvoorbeeld door te wandelen, mediteren of praten met iemand die goed kan luisteren. Hiermee geef je jezelf te ruimte voor nieuwe inzichten en oplossingen.
     
  3. Train jezelf om te denken en spreken in behoeftes in plaats van oplossingen.
     
  4. Leer jezelf aan om je kind te zien als een gelijkwaardig mens met eigen behoeftes die voortkomen uit zijn eigenheid. In plaats van – en dat is verleidelijk – iemand die ‘jouw uitdaagt’ en ‘je moet opvoeden en vormen’.
     
  5. Neem regelmatig tijd en rust voor jezelf: om jezelf te leren kennen. En vooral ook om jezelf op te laden en zo energie, veerkracht en plezier te behouden voor het contact met je kind(eren).

*

Jouw mening of vragen? Laat je reactie achter. Je krijgt altijd antwoord.